Elektrik motorları dünyada sanayide kullanılan elektriğin %70’ini, binalarda kullanılan elektriğin ise %40’ını tüketmektedir. Bu yüksek tüketim miktarı, sürdürebilirlik konusunda elektrik motorlarını enerji verimliliğinin ana unsurlarından biri haline getirmektedir. Son 20 yıldır düşük verimli motorların daha yüksek verimli alternatiflerle değiştirilmesini desteklemek amacıyla çeşitli girişimler yürütülmüştür. Bununla birlikte, bu geçişi hızlandırmada en etkili araç, asgari verimlilik seviyelerini zorunlu kılan mevzuat düzenlemeleri olmuştur.
Örneğin yüksek enerji verimli IE3 motorlarının dünya genelindeki pazar payı 2016 yılında %18 seviyesinde iken 2020 yılına gelindiğinde ancak %31’e ulaşabilmiştir. 2021’de gerçekleştirilen yönetmelik değişikliğinin ardından bu oran 2022 yılında %64’e ulaşmıştır. Avrupa bölgesinde ise IE3 motorlarının payının 2022 yılı itibarıyla %88 seviyesinde olduğu tahmin edilmektedir. Aynı zamanda elektrik motorlarının kullanım alanları giderek genişlemektedir. Fabrikalardaki dijitalleşme ve otomasyon, enerji üretiminde yenilenebilir kaynaklara geçiş, ulaşımda elektrikli araçların yaygınlaşması ile e-ticaret ve yapay zekâya yönelik artan talep gibi makro eğilimler elektrik motorlarına olan talebi artırmaktadır.
Küresel motor ve sürücüler pazarının 2025 yılı itibarıyla yaklaşık 64 milyar dolar büyüklüğe ulaştığı tahmin edilmektedir. AC/DC endüstriyel amaçlı motorlar yaklaşık 20 milyar dolarlık büyüklük ile toplam pazarın %34’ünü oluşturmaktadır. Pazarın %27’sini 750 W altı küçük motorlar, %14’ünü servo sürüş sistemleri ve motorları, %25’ini ise elektronik sürücüler ve kontrol sistemleri oluşturmaktadır.
Sektörün küresel ölçekte önde gelen oyuncuları, artan ürün çeşitliliği, teknolojik gereksinimler ve sinerji oluşturma ihtiyaçlarına daha hızlı yanıt verebilmek amacıyla organik büyümenin yanı sıra inorganik büyüme stratejilerini de sürekli gündemlerinde tutmaktadır. Bu kapsamda gerçekleştirilen çok sayıda satın alma ve birleşme sonucunda pazar daha konsolide bir yapı kazanmış; en büyük altı firmanın dünya pazarındaki payı %50 seviyesine ulaşmıştır.
Ayrıca söz konusu üreticiler yalnızca elektrik motorları ile sınırlı kalmayıp motor sürücüleri, redüktörler, kontrol üniteleri ve paneller gibi tamamlayıcı ürünleri de portföylerinde sunmaktadır. Enerji üretimi, iletimi ve dağıtımı alanında ise alternatör, türbin ve trafo gibi ekipmanlarla ürün yelpazelerini genişletmektedir.
Türkiye’de elektrik motor sanayi 1960’lı yıllarda gerçekleştirilen yatırımlarla birlikte ortaya çıkmış, günümüzde uçtan uca bütünleşmiş birçok tesis ile özellikle alternatif akım motor gruplarında neredeyse tüm ürün çeşitlerini kapsayan geniş bir yelpazede üretim gerçekleştirilmektedir.
Bu çalışma EMOSAD’ın Türkiye elektrik motorları sanayinin geliştirilmesi amacı çerçevesinde Türkiye’de elektrik motoru sektörü üretim, iç pazar, ithalat ve ihracat konularında detaylı verilerin ortaya konulması ve elektrik motor sanayisinin Türkiye ekonomisine katkıları ile elektrik motor sektörünü ilgilendiren diğer önemli yönetmelik, küresel eğilimler, planlar, programlar, vb. konuların birlikte ele alınarak sektör oyuncularının da faydalanacağı kapsamlı bir rapor hazırlanmasını amacı ile Consul People Danışmanlık adına Melih Nalcıoğlu tarafından hazırlanmıştır.
Rapor çalışması sürecindeki değerlendirmeleri ve görüş paylaşımları için Ayça Bayraktar, Barış Tuğrul Ertuğrul, Bilal Şerefhanoğlu, Ertuğrul Ülker, Harun Açıkgöz, Önder Canpolat ve Tunç İşcan’a teşekkürlerimizi sunarız.
